Standje Lezen: de Actieve Kunst van het Stilzitten

Wie denkt dat lezen een luie bezigheid is omdat je niet beweegt, kan er niet verder naast zitten. Want hoe lang houd jij het vol in een zittende houding met je boek op je schoot? Of liggend op je zij, met je boek rechtop? En dan ben je nét in balans... en moet je de pagina omslaan. Wie heeft bedacht dat lezen in een hangmat de ultieme vorm van luieren is? Met je armen die die zware pil vasthouden, precies steunend in een gat van het net van de hangmat? Om nog maar niet te spreken van de klassieke zijrol die je moet maken om uit die hangmat te komen, zonder je boek te laten vallen? Ga er maar aan staan!

Dus zo gek hadden de mensen in de oudheid het nog niet bekeken. Vanaf het moment dat de eerste woorden werden vastgelegd op kleitabletten (meer dan 5000 jaar geleden), werden geschreven teksten voorgelezen door de enkelingen die het schrift beheersten. En die lazen al lopend. Misschien niet heel vreemd: een kleitablet kon wel 2 tot 5 kilo wegen (even voor het idee: een e-reader van tegenwoordig weegt rond de 200 gram). Hoe dan ook, eeuwenlang werd het simpelweg vreemd gevonden om stil te lezen. Pas vanaf de 18de eeuw begon het stille en individuele lezen normaal te worden, in bed, aan tafel of in de leesstoel.

Nu hebben wetenschappers zich gebogen over de vraag wat de beste leeshouding is. En zoals wel vaker ligt het antwoord in het midden. De beste houding is de houding die steeds verandert. Dat had een fervent lezer van de historische romans van Ken Follet - die zijn hand niet omdraait om een pagina of 1000 vol te schrijven - ook kunnen vertellen. Dus wiebelen, verzitten, je omdraaien: allemaal prima om zo lang mogelijk te kunnen blijven lezen.

Ook schijnt het goed te zijn om af en toe even op te staan, maar dat is buiten de leesgrage waard gerekend. Stel dat je net verzonken bent in het Afghanistan van ‘The Kite Runner’ (Khaled Hosseini) of verwikkeld bent in een mysterie dat zich afspeelt in Praag zoals  ‘The secret of secrets’ (Dan Brown)? Dan heb je toch geen tijd om je boek naast je neer te leggen en op te staan. Sterker nog, daar denk je toch helemaal niet aan? Dus ja, het advies zal vast wetenschappelijk verantwoord zijn. Maar voor een lezer die door het verhaal wordt opgeslokt, is de uitvoering ervan schier onmogelijk.

Bij Bed&Books mag je lezen zoals jij het prettig vindt: zittend op het balkon, liggend op de bank, of al wandelend over het pad naar de zee. Uiteindelijk gaat het niet om de perfecte leeshouding, maar om de volgende.

Bron: “Zomer, lekker lui lezen. Maar wat is de ideale luie leeshouding?”

Wilma de Rek, Volkskrant (9 juli 2026)